Lod\u00f3wka samochodowa kompresorowa jest jedynym typem ch\u0142odzenia, kt\u00f3ry w polskim lipcu utrzyma w \u015brodku 4 stopnie, gdy w baga\u017cniku teren\u00f3wki panuje 45. Pytanie brzmi tylko, ile to kosztuje w amperogodzinach i czy po dw\u00f3ch dniach postoju auto jeszcze odpali. Producenci podaj\u0105 pob\u00f3r mocy w watach w warunkach laboratoryjnych, co ma niewiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105 nagrzanej blachy. Poni\u017cej liczby z realnej eksploatacji: ile lod\u00f3wka naprawd\u0119 zjada, jaki przew\u00f3d poprowadzi\u0107 i kiedy drugi akumulator przestaje by\u0107 fanaberi\u0105.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnica sprowadza si\u0119 do tego, wzgl\u0119dem czego liczona jest temperatura w \u015brodku. Lod\u00f3wka termoelektryczna, oparta na ogniwie Peltiera, sch\u0142adza wn\u0119trze o sta\u0142\u0105 warto\u015b\u0107 poni\u017cej otoczenia, zwykle o 18 do 22 stopni. Przy 35 stopniach w baga\u017cniku oznacza to 13 do 17 stopni w \u015brodku, czyli temperatur\u0119, w kt\u00f3rej nabia\u0142 i mi\u0119so psuj\u0105 si\u0119 w kilka godzin.<\/p>\n
Lod\u00f3wka kompresorowa dzia\u0142a jak sprz\u0119t domowy: spr\u0119\u017carka t\u0142oczy czynnik ch\u0142odniczy w obiegu zamkni\u0119tym, a termostat utrzymuje zadan\u0105 warto\u015b\u0107 niezale\u017cnie od tego, co dzieje si\u0119 na zewn\u0105trz. Ustawione 4 stopnie zostan\u0105 osi\u0105gni\u0119te i przy 20, i przy 40 stopniach otoczenia, zmieni si\u0119 tylko czas pracy spr\u0119\u017carki.<\/p>\n
| Characteristic<\/td>\n | Kompresorowa<\/td>\n | Termoelektryczna<\/td>\n | Absorpcyjna<\/td>\n<\/tr>\n |
| Temperatura w \u015brodku<\/td>\n | zadana, do -18\u00b0C<\/td>\n | otoczenie minus 20\u00b0C<\/td>\n | zadana, wolno osi\u0105gana<\/td>\n<\/tr>\n |
| Pob\u00f3r przy 30\u00b0C na zewn\u0105trz<\/td>\n | 0,4-0,9 Ah\/h<\/td>\n | 4,5-6 Ah\/h<\/td>\n | 6-8 Ah\/h na pr\u0105dzie<\/td>\n<\/tr>\n |
| Praca przy przechyle<\/td>\n | do ok. 30 stopni<\/td>\n | bez ogranicze\u0144<\/td>\n | do ok. 3 stopni<\/td>\n<\/tr>\n |
| Odporno\u015b\u0107 na wstrz\u0105sy<\/td>\n | wysoka<\/td>\n | wysoka<\/td>\n | niska<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n Spr\u0119\u017carka ma jeszcze jedn\u0105 przewag\u0119, kt\u00f3r\u0105 wida\u0107 dopiero po tygodniu: pracuje cyklicznie. Ogniwo Peltiera pobiera pr\u0105d bez przerwy przez ca\u0142\u0105 dob\u0119, bo w momencie wy\u0142\u0105czenia natychmiast traci ch\u0142\u00f3d. Spr\u0119\u017carka sch\u0142adza wn\u0119trze do zadanej warto\u015bci, zatrzymuje si\u0119 na kilkana\u015bcie minut i rusza ponownie, przez co jej \u015bredni pob\u00f3r jest kilkakrotnie ni\u017cszy mimo wy\u017cszej mocy chwilowej.<\/p>\n Trzecia kolumna wyja\u015bnia, dlaczego lod\u00f3wki absorpcyjne rzadko trafiaj\u0105 do aut terenowych. Wymagaj\u0105 poziomego ustawienia, a przechy\u0142 na trawersie czy nocleg na skosie wybija je z obiegu na kilka godzin. Spr\u0119\u017carkowe modele przeznaczone do off-roadu deklaruj\u0105 prac\u0119 przy nachyleniu do 30 stopni i to jest parametr, kt\u00f3ry warto sprawdzi\u0107 w karcie produktu przed zakupem.<\/p>\n Ile pr\u0105du pobiera lod\u00f3wka kompresorowa polskim latem?<\/h2>\nKarta katalogowa podaje moc znamionow\u0105 spr\u0119\u017carki, na przyk\u0142ad 45 W, co przy 12 V daje 3,75 A. To liczba dla momentu, w kt\u00f3rym spr\u0119\u017carka pracuje, a nie dla ca\u0142ej doby. Realne zu\u017cycie zale\u017cy od wsp\u00f3\u0142czynnika czasu pracy, czyli od tego, jaki procent doby spr\u0119\u017carka faktycznie chodzi.<\/p>\n W testach producent\u00f3w przyjmuje si\u0119 25 stopni otoczenia i wtedy wsp\u00f3\u0142czynnik wynosi oko\u0142o 20 procent. Polskie realia wyprawowe wygl\u0105daj\u0105 inaczej: przez sze\u015b\u0107 godzin dnia baga\u017cnik ma 38 do 45 stopni, przez kolejne osiem 25 do 30, w nocy spada do 12 do 18. U\u015bredniona doba lipcowa daje wsp\u00f3\u0142czynnik na poziomie 32 do 38 procent, a nie 20.<\/p>\n Przy spr\u0119\u017carce 45 W i wsp\u00f3\u0142czynniku 35 procent liczymy: 45 W podzielone przez 12 V daje 3,75 A, pomno\u017cone przez 0,35 daje 1,31 Ah na godzin\u0119, czyli oko\u0142o 31 Ah na dob\u0119. Producent w tych samych warunkach obiecywa\u0142 18 Ah. R\u00f3\u017cnica wynosi ponad 70 procent i to ona decyduje o tym, czy trzeciego dnia auto odpali.<\/p>\n Trzy proste zabiegi zbijaj\u0105 ten wynik o jedn\u0105 trzeci\u0105. Ustawienie 6 stopni zamiast 2 skraca czas pracy spr\u0119\u017carki o oko\u0142o 15 procent, bo r\u00f3\u017cnica wzgl\u0119dem otoczenia maleje. Postawienie lod\u00f3wki tak, \u017ceby kratka wentylacyjna spr\u0119\u017carki mia\u0142a 10 cm luzu od \u015bciany baga\u017cnika, poprawia odprowadzanie ciep\u0142a i skraca cykle. Najwi\u0119ksz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 robi jednak koc termiczny narzucony na lod\u00f3wk\u0119 w dzie\u0144, kt\u00f3ry przy postoju w s\u0142o\u0144cu obni\u017ca zu\u017cycie o 20 do 25 procent, bo blokuje nagrzewanie pokrywy promieniowaniem.<\/p>\n Akumulator rozruchowy 70 Ah wolno roz\u0142adowa\u0107 najwy\u017cej do po\u0142owy, wi\u0119c dysponujemy 35 Ah. Przy realnym poborze 31 Ah na dob\u0119 lod\u00f3wka roz\u0142aduje go w nieca\u0142\u0105 dob\u0119 postoju, licz\u0105c od pe\u0142nego na\u0142adowania. Przy je\u017adzie codziennej problem nie istnieje, bo alternator uzupe\u0142nia braki, ale dwie noce na jednym biwaku bez uruchamiania silnika wystarcz\u0105, \u017ceby rano us\u0142ysze\u0107 samo klikni\u0119cie.<\/p>\n Jaka pojemno\u015b\u0107 lod\u00f3wki zmie\u015bci si\u0119 w baga\u017cniku teren\u00f3wki?<\/h2>\nPojemno\u015b\u0107 dobiera si\u0119 do liczby os\u00f3b i d\u0142ugo\u015bci wyjazdu, ale w teren\u00f3wce ogranicza j\u0105 co\u015b jeszcze: dost\u0119p od g\u00f3ry. Lod\u00f3wki samochodowe otwieraj\u0105 si\u0119 klap\u0105, wi\u0119c nad pokryw\u0105 trzeba zostawi\u0107 25 do 30 cm wolnej przestrzeni, czego nie da si\u0119 pogodzi\u0107 z pe\u0142n\u0105 zabudow\u0105 baga\u017cnika bez wysuwanej szuflady.<\/p>\n Poni\u017csze pojemno\u015bci sprawdzaj\u0105 si\u0119 w praktyce przy typowych konfiguracjach:<\/p>\n Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce lod\u00f3wka wype\u0142niona w trzech czwartych pracuje oszcz\u0119dniej ni\u017c w po\u0142owie pusta. Produkty i napoje magazynuj\u0105 ch\u0142\u00f3d i podtrzymuj\u0105 temperatur\u0119 w przerwach mi\u0119dzy cyklami spr\u0119\u017carki, podczas gdy powietrze wymienia si\u0119 przy ka\u017cdym otwarciu klapy. Przy kr\u00f3tkim wyje\u017adzie sensownie jest do\u0142o\u017cy\u0107 dwa wk\u0142ady ch\u0142odz\u0105ce zamiast wybiera\u0107 mniejszy model.<\/p>\n Do wybranej pojemno\u015bci trzeba doliczy\u0107 izolacj\u0119, bo lod\u00f3wka 40-litrowa ma zewn\u0119trznie oko\u0142o 70 cm d\u0142ugo\u015bci. Grubsza pianka poliuretanowa oznacza mniejsz\u0105 pojemno\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105 przy tych samych wymiarach zewn\u0119trznych, ale te\u017c ni\u017cszy pob\u00f3r pr\u0105du, wi\u0119c por\u00f3wnywanie samych litr\u00f3w bez wymiar\u00f3w zewn\u0119trznych prowadzi na manowce. Kompletne zestawienie modeli znajduje si\u0119 w kategorii lod\u00f3wki samochodowe<\/a>, gdzie przy ka\u017cdym podano zar\u00f3wno pojemno\u015b\u0107, jak i gabaryty.<\/p>\n Sam wyb\u00f3r urz\u0105dzenia to jedna decyzja, spos\u00f3b jego zasilenia to druga i to ona cz\u0119\u015bciej bywa \u017ar\u00f3d\u0142em problem\u00f3w.<\/p>\n Gniazdo zapalniczki wygl\u0105da na oczywiste rozwi\u0105zanie i jest najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 wy\u0142\u0105czania si\u0119 lod\u00f3wki w trasie. Fabryczna instalacja do gniazda w baga\u017cniku ma zwykle przekr\u00f3j 0,75 do 1 mm kwadratowego i d\u0142ugo\u015b\u0107 4 do 5 metr\u00f3w w jedn\u0105 stron\u0119. Przy pr\u0105dzie rozruchowym spr\u0119\u017carki, si\u0119gaj\u0105cym chwilowo 8 do 10 A, spadek napi\u0119cia na takiej trasie wynosi 1,2 do 1,8 V.<\/p>\n Lod\u00f3wki maj\u0105 wbudowane zabezpieczenie akumulatora w trzech progach, oznaczanych zwykle jako H, M i L, odcinaj\u0105ce zasilanie przy 11,8, 11,4 lub 10,7 V. Je\u015bli akumulator ma 12,4 V, a na przewodzie tracimy 1,5 V, sterownik lod\u00f3wki widzi 10,9 V i wy\u0142\u0105cza urz\u0105dzenie, cho\u0107 akumulator jest w porz\u0105dku. Dedykowana linia 4 mm kwadratowego prowadzona wprost od akumulatora z bezpiecznikiem 15 A przy dodatnim biegunie zbija ten spadek poni\u017cej 0,4 V i problem znika.<\/p>\n Granic\u0105 jest druga doba postoju bez uruchamiania silnika. Do jednej nocy wystarczy akumulator rozruchowy z ustawionym progiem H, kt\u00f3ry odetnie lod\u00f3wk\u0119, zanim zabraknie pr\u0105du na rozruch. Powy\u017cej tego progu potrzebny jest osobny zas\u00f3b energii, bo akumulator startowy nie znosi g\u0142\u0119bokich roz\u0142adowa\u0144 i po kilkunastu takich cyklach traci pojemno\u015b\u0107 bezpowrotnie.<\/p>\n Sensowny uk\u0142ad to akumulator AGM lub litowo-\u017celazowo-fosforanowy o pojemno\u015bci 80 do 100 Ah, \u0142adowany przez przetwornic\u0119 DC-DC o wydajno\u015bci 20 do 30 A. Przetwornica ma tu zadanie, kt\u00f3rego nie wykona zwyk\u0142y separator: nowoczesne alternatory ze sterowaniem inteligentnym obni\u017caj\u0105 napi\u0119cie do 12,6 V przy na\u0142adowanym akumulatorze rozruchowym, co nie do\u0142aduje akumulatora pomocniczego w og\u00f3le. Ogniwa litowe pracuj\u0105 d\u0142u\u017cej i wa\u017c\u0105 o po\u0142ow\u0119 mniej przy tej samej pojemno\u015bci u\u017cytkowej, ale poni\u017cej zera nie wolno ich \u0142adowa\u0107 bez wbudowanego podgrzewania, co w polskim listopadzie ma znaczenie.<\/p>\n Przy noclegach w namiocie dachowym<\/a> lod\u00f3wka rzadko pracuje sama, bo do tej samej instalacji trafiaj\u0105 o\u015bwietlenie i \u0142adowarki, wi\u0119c bilans energii warto policzy\u0107 dla ca\u0142ego wyposa\u017cenia kempingowego<\/a> naraz, a nie dla samej spr\u0119\u017carki.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lod\u00f3wka samochodowa kompresorowa jest jedynym typem ch\u0142odzenia, kt\u00f3ry w polskim lipcu utrzyma w \u015brodku 4 stopnie, gdy w baga\u017cniku teren\u00f3wki panuje 45. Pytanie brzmi tylko, ile to kosztuje w amperogodzinach i czy po dw\u00f3ch dniach postoju auto jeszcze odpali. Producenci podaj\u0105 pob\u00f3r mocy w watach w warunkach laboratoryjnych, co ma niewiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105 nagrzanej<\/p>\n |